Marta albo jarmark w Richmondzie

Opera romantyczno-komiczna „Marta albo jarmark w Richmondzie” (niem. „Martha oder Der Markt zu Richmond”) została skomponowana przez Friedricha von Flotowa. Jej premiera miała miejsce 25 listopada 1847 roku w Wiedniu, a libretto stworzył Friedrich Wilhelm Riese, opierając się na pantomimie baletowej „Lady Harriette ou La Servante de Greenwich”. Utwór ten zyskał sobie dużą popularność i stał się jedyną operą Flotowa, która przetrwała próbę czasu, pozostając w repertuarze teatrów przez ponad sto sześćdziesiąt lat.

Geneza i znaczenie utworu

Flotow, który spędził większość swojego życia w Paryżu, czerpał inspiracje z francuskiej opery komicznej. „Marta” jest doskonałym przykładem tego gatunku, łącząc w sobie elementy humoru i romantyzmu. Utwór szybko zdobył popularność w całej Europie, a jego najsłynniejsza aria „Die letzte Rose” – pieśń o ostatniej róży lata – została przetłumaczona na wiele języków, co przyczyniło się do jego rozgłosu. W Warszawie opera była grana już trzy lata po premierze wiedeńskiej, co świadczyło o jej sukcesie.

Postacie i ich role

W „Marcie” występuje wiele interesujących postaci, które odzwierciedlają różnorodność społeczną XVIII-wiecznej Anglii, gdzie toczy się akcja utworu. Główne postacie to:

Lady Harriet Durham – dama dworu królowej Anny, sopran
Nancy – powiernica Harriet, mezzosopran
Lord Tristan de Mickleford – kuzyn lady Harriet, bas
Lionel – tenor
Plumkett – bogaty dzierżawca, baryton
Sędzia z Richmond – bas
Damy dworu oraz służba
Trzej służący lady Harriet
Trzy dziewczyny oraz trzej chłopcy

Fabuła opery

Akcja „Marty” rozgrywa się w Anglii za panowania królowej Anny Stuart. Utwór składa się z pięciu aktów, które przedstawiają perypetie bohaterów w kontekście jarmarku oraz ich poszukiwania szczęścia i miłości.

Akt I: Pragnienie wolności

Pierwszy akt otwiera scena, w której Lady Harriet wyraża swoje niezadowolenie z nudnego życia na dworze. Jest otoczona przez swoją powiernicę Nancy oraz kuzyna Tristana. Pomimo ich prób poprawienia jej nastroju, Harriet nie znajduje ulgi. Inspiracją dla niej staje się wesoły śpiew dziewcząt udających się na jarmark. Postanawia przebrać się za wiejską dziewczynę i spróbować życia poza dworem razem z Nancy. Lord Tristan postanawia towarzyszyć kobietom jako ich obrońca.

Akt II: Jarmark i nieoczekiwane konsekwencje

Na jarmarku spotykamy dwóch bogatych dzierżawców – Plumketta i Lionela, którzy poszukują pracowników do swojego gospodarstwa. Lady Harriet i Nancy przybywają tam w swoich przebranych rolach i nieświadome zarządzenia szeryfa zgadzają się na podjęcie pracy u dzierżawców. Przyjmują zaliczkę na poczet przyszłego zatrudnienia, jednak po chwili orientują się, że zostały uwięzione w umowie na rok pracy.

Akt III: Życie „służących”

W trzecim akcie widzimy nowe „służące”, które nie potrafią wykonać żadnej pracy w gospodarstwie, ale zdobywają serca swoich panów. Lionel zakochuje się w pięknym śpiewie Harriet (teraz jako Marta), jednak ona odrzuca jego zaloty. W nocy obie przyjaciółki postanawiają uciec z gospodarstwa przy pomocy Tristana.

Akt IV: Zawirowania na polowaniu

Czwarty akt przenosi nas do wiejskiej gospody podczas królewskiego polowania. Plumkett próbuje odnaleźć swoje „służące”, a kiedy dostrzega Julię (Nancy) między damami dworu, domaga się spełnienia umowy. Sytuacja staje się napięta, gdy Lionel rozpoznaje Martę (Harriet) wśród dam dworu i próbuje ją odzyskać. W obliczu zamieszania Plumkett zostaje przepędzony przez towarzyszy kobiet.

Akt V: Odkrycie i pojednanie

Piąty akt zaczyna się od odkrycia przez Harriet pierścienia Lionela, który miał kiedyś należeć do hrabiego Derby. Po tej wiadomości Harriet przekazuje synowi hrabiego informację o jego rodzinnej historii. Lionel jest jednak tak załamany utratą swojej ukochanej Marty, że nie rozpoznaje jej. Lady Harriet postanawia naprawić wyrządzone krzywdy i przygotowuje plan spotkania na targowisku przed domem Plumketta.

Zakończenie opery i refleksje nad dziełem

„Marta” jest operą pełną humoru i emocji, która pokazuje pragnienie wolności oraz dążenie do miłości. Dzięki swojej oryginalnej fabule oraz melodii stała się jednym z najważniejszych dzieł romantycznych XIX wieku. Flotow stworzył utwór, który łączy elementy komedii i dramatyzmu w sposób przemyślany i przejmujący. Muzyka Flotowa sprawiła, że opera ta pozostaje aktualna do dziś, a jej popularność nieprzerwanie trwa w repertuarach teatrów operowych na całym świecie.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).