Wstęp
Impierator, znany również jako „Impierator Aleksandr III”, to statek pasażerski oraz okręt, który miał długą i burzliwą historię. Zbudowany w 1914 roku w stoczni A. Alhström, początkowo użytkowany był w żegludze pasażerskiej na jeziorze Czudzkim. W miarę upływu lat, przeszedł wiele transformacji, zmieniając swoje przeznaczenie i właścicieli, od Imperium Rosyjskiego po III Rzeszę. Jego losy były ściśle związane z wydarzeniami historycznymi XX wieku, w tym zarówno obydwoma wojnami światowymi, jak i wojną estońsko-bolszewicką.
Budowa i opis techniczny
Statek „Impierator” został wybudowany w 1914 roku przez stocznię A. Alhström z Warkaus. W celu wodowania kadłub został przewieziony koleją do Jurjewa. Jego całkowita długość wynosiła od 37,8 do 38 metrów, a szerokość wynosiła od 6,2 do 6,3 metra. Zanurzenie statku wynosiło 1,9 metra (1,64 metra bez obciążenia). Różne źródła podają różne wartości wyporności; Ehlers wskazuje na 264 ton pełnej wyporności i 200 ton normalnej wyporności, podczas gdy inne źródła podają wartości od 175 do 291 ton.
Kadłub statku był stalowy i nitowany, a nadbudówka wykonana była z drewna. Napęd stanowiły dwie sprzężone maszyny parowe o dwóch cylindrach zasilane przez jeden kocioł opalany drewnem lub węglem. Moc siłowni wynosiła od 300 do 406 KM, co pozwalało na osiągnięcie maksymalnej prędkości od 9 do 10 węzłów. Przy prędkości 9 węzłów statek miał zasięg pływania wynoszący około 220 mil morskich.
Początkowe uzbrojenie okrętu składało się z dwóch dział kal. 75 mm oraz dwóch karabinów maszynowych Maxim kal. 7,62 mm. Te parametry techniczne świadczyły o solidnej konstrukcji oraz wielofunkcyjności jednostki.
Służba w marynarce wojennej Imperium Rosyjskiego
Po ukończeniu budowy statek został oddany do użytku pod nazwą „Impierator Aleksandr III”. W sierpniu 1915 roku został zarekwirowany przez Marynarkę Wojenną Imperium Rosyjskiego i rozpoczęto jego uzbrajanie. Po zakończeniu prac w Pskowie, „Impierator” został wcielony do Czudzkiej Flotylli Wojennej we wrześniu tego samego roku.
W skład załogi weszło 27 osób, a dowódcą jednostki został mianowany lejtnant W. Moczulski. W ciągu kolejnych lat „Impierator” przeszedł szereg modernizacji oraz zmian w uzbrojeniu. Po rewolucji lutowej nazwa statku została zmieniona na „Priezidient”, co oznacza „Prezydent” w języku rosyjskim. Po rewolucji październikowej jednostka została przejęta przez bolszewików.
W październiku 1918 roku okręt został przekazany Białym podczas walki o kontrolę nad regionem. Niestety, po ofensywie bolszewickiej okręt znalazł się ponownie w rękach czerwonych sił.
Okres estońskiej niepodległości
Po wycofaniu się bolszewików i odzyskaniu niezależności przez Estonię, „Priezidient” przeszedł na stronę estońskich sił narodowych. Został przemianowany na „Vanemuine”, co odnosi się do postaci z estońskiego eposu narodowego Kalevipoeg. Jako jednostka flagowa Dywizjonu Kanonierek Jeziora Pejpus brał udział w wojnie o niepodległość Estonii.
„Vanemuine” wspierał działania Korpusu Północnego poprzez ostrzał artyleryjski pozycji bolszewickich i transport ludzi oraz towarów między Pskowem a Tartu. Jego zaangażowanie było kluczowe w wielu operacjach wojennych, gdzie wspierał estońskie siły lądowe poprzez dostarczanie niezbędnych zasobów i wsparcie ogniowe.
Niestety, podczas jednej z operacji artyleryjskich okręt został poważnie uszkodzony przez ogień przeciwnika. Po remoncie nie brał już czynnego udziału w dalszych walkach.
Przejęcie przez ZSRR i dalsze losy
Po zakończeniu działań wojennych w Estonii „Vanemuine” został rozbrojony i przekazany Ministerstwu Handlu i Przemysłu Estonii do użytku cywilnego. W latach późniejszych okręt był wykorzystywany do transportu pasażerów i towarów aż do zajęcia Estonii przez ZSRR w sierpniu 1940 roku.
Pod nowym imieniem „Issa”, statek stał się częścią radzieckiej floty i był używany jako okręt szkolny oraz kanonierka podczas II wojny światowej. W czerwcu 1941 roku „Issa” został przekształcony w kanonierkę i uzbrojony w działa przeciwlotnicze oraz karabiny maszynowe.
Podczas walk z niemieckimi siłami powietrznymi okręt doznał poważnych uszkodzeń i ostatecznie został zatopiony przez własną załogę, aby nie dostać się w ręce przeciwnika.
Zatopienie i losy po wojnie
Niemcy podnieśli wrak „Issy” we wrześniu 1941 roku i przywrócili mu nazwę „Vanemuine”. Okręt był następnie wcielony do niemieckiej floty jeziornej, gdzie służył głównie jako transportowiec dla wojska aż do sierpnia 1944 roku, kiedy to znów został zatopiony przez lotnictwo radzieckie.
Po wojnie wrak jednostki został wydobyty z dna jeziora i ostatecznie zezłomowany po 1953 roku ze względu na poważne uszk
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).