Wstęp
Joan Maud Littlewood, urodzona 6 października 1914 roku w Londynie, była jedną z najważniejszych postaci brytyjskiego teatru XX wieku. Jako reżyserka teatralna i założycielka grupy Theatre Workshop, Littlewood wniosła nowatorskie podejście do sztuki teatralnej, odrzucając tradycyjne formy na rzecz eksperymentów i innowacji. Jej prace koncentrowały się głównie na widzach z klasy robotniczej, co czyniło ją pionierką w tworzeniu teatru dostępnego dla szerszej publiczności. Zmarła 20 września 2002 roku w Londynie, pozostawiając po sobie niezatarte ślady w historii teatru.
Wczesne życie i edukacja
Joan Littlewood dorastała w londyńskim Stockwell, gdzie już od najmłodszych lat przejawiała zainteresowanie teatrem. Jako nastolatka uczęszczała do szkoły prowadzonej przez zakonnice, gdzie miała okazję wyreżyserować swoją wersję „Makbeta”. Wykorzystanie roztworu koszenili do przedstawienia krwi było jednym z jej pierwszych kontrowersyjnych pomysłów, które zaskoczyły nie tylko uczniów, ale i nauczycieli – przełożona zemdlała w trakcie przedstawienia. Po ukończeniu szkoły, Littlewood zdobyła stypendium na Royal Academy of Dramatic Art, jednak szybko porzuciła studia, by podjąć ryzykowną decyzję o pieszej podróży do Liverpoolu w celu wyjazdu do Ameryki. Po dotarciu do Burton upon Trent, około 130 mil od Londynu, postanowiła się poddać i wrócić do Manchesteru.
Początki kariery teatralnej
W Manchesterze Joan Littlewood rozpoczęła pracę w lokalnej rozgłośni BBC oraz w redakcji „Manchester Guardian”. W tym czasie nawiązała bliski związek z Ewanem MacCollem, artystą teatralnym i śpiewakiem folkowym. W 1934 roku wspólnie założyli grupę teatralną Theatre of Action, a dwa lata później przekształcili ją w Theatre Union. Ich lewicowe przekonania doprowadziły do tego, że w 1941 roku zostali umieszczeni na „czarnej liście” BBC jako wywrotowcy. Mimo to, po zakończeniu II wojny światowej reputacja Littlewood jako twórczyni teatralnej była już ugruntowana.
Theatre Workshop
W 1945 roku Joan Littlewood razem z Ewanem MacCollem przekształcili swoją grupę w Theatre Workshop, rozpoczynając osiem lat podróży jako objazdowa trupa teatralna. Do ich zespołu dołączyli młodzi lewicujący artyści: Howard Goorney oraz Gerry Raffles. Goorney szybko stał się jednym z głównych aktorów grupy, natomiast Raffles stał się długoletnim partnerem Littlewood. Wkrótce po tym jak Joan rozwiodła się z MacCollem, Theatre Workshop zaczęło zdobywać popularność nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale także w Europie Zachodniej.
Sukcesy teatralne
W lutym 1953 roku Theatre Workshop powróciło na stałe do Londynu, wynajmując Theatre Royal w Stratfordzie. To tam miały miejsce pierwsze większe sukcesy zespołu. W 1955 roku zrealizowano sceniczne adaptacje „Przygód dobrego wojaka Szwejka”, a także brytyjską premierę „Matki Courage i jej dzieci”, w której Joan zagrała główną rolę. Jej wcześniejsze dzieło „Volpone” zostało nagrodzone na międzynarodowym festiwalu teatralnym w Paryżu.
Littlewood była znana ze swojego nowatorskiego podejścia do sztuki teatralnej oraz chęci eksperymentowania z formą i treścią przedstawień. Wśród jej największych osiągnięć znajdowały się takie sztuki jak „The Quare Fellow” (1956), „The Hostage” (1958) Brendana Behana oraz „A Taste of Honey” Shelagh Delaney (1958). Jej musicale „Fings Ain’t Wot They Used T’be” (1959) oraz „Oh, What a Lovely War!” (1963) zdobyły uznanie zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i na Broadwayu.
Ostatnie lata kariery i życie osobiste
Theatre Workshop przestało istnieć w 1964 roku, jednak dzięki determinacji Littlewood odrodziło się we wczesnych latach 70. Po śmierci Gerry’ego Rafflesa w 1974 roku Joan zdecydowała się zakończyć swoją zawodową karierę i przeprowadziła się do Francji. Tam zaprzyjaźniła się z baronem Philippem Rothschildem, z którym pozostawała związana aż do jego śmierci w 1988 roku. Mimo że osiedliła się za granicą, od czasu do czasu odwiedzała Wielką Brytanię.
Dziedzictwo i wpływ na teatr
Joan Littlewood pozostaje jedną z najważniejszych postaci brytyjskiego teatru XX wieku. Jej wpływ na teatr był ogromny – nie tylko poprzez innowacyjne podejście do sztuki scenicznej, ale także poprzez dążenie do uczynienia teatru dostępnym dla szerszego grona odbiorców. Jej prace zmieniły oblicze brytyjskiego teatru lat 50. i 60., otwierając drogę dla nowych pokoleń artystów teatralnych.
Zmarła 20 września 2002 roku podczas wizyty w Londynie, pozostawiając po sobie niezatarte ślady zarówno jako twórczyni teatru, jak i jako osoba zaangażowana społecznie. Jej dziedzictwo trwa nadal i inspiruje współczesnych twórców teatralnych do podejmowania odważnych decyzji artystycznych.
Zakończenie
Joan Littlewood była pionierką brytyjskiego teatru nowoczesnego i osobą o niezwykłej pasji do sztuki. Dzięki swojej determinacji oraz oryginalnemu podejściu do teatrów udało jej się wywrzeć trwały wpływ na rozwój tej formy sztuki. Jej zaangażowanie społeczne oraz chęć dostępu do kultury dla wszystkich sprawiły, że stała się ikoną nie tylko dla artystów teatralnych, ale także dla wszystkich tych, którzy wierzą w moc sztuki
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).